Tham vấn y khoa: Bác sĩ Đặng Thị Thu Thủy

Việc pha sữa công thức cho trẻ tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự cẩn trọng, nhất là với những ba mẹ lần đầu nuôi con. Một trong những câu hỏi phổ biến mà nhiều phụ huynh thắc mắc là: “Pha sữa bằng nước nguội có sao không? Liệu có làm mất chất dinh dưỡng hay ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của bé không?”. Cùng Kabrita tìm hiểu câu trả lời chi tiết ngay sau đây nhé!

Pha sữa bằng nước nguội có sao không?

Pha sữa bằng nước nguội có thể gặp một số vấn đề như:

• Sữa không tan hoàn toàn: Một số thành phần trong sữa công thức cần nhiệt độ nước tối thiểu để hòa tan, nếu nước quá nguội, sữa dễ bị vón cục, khó khuấy đều.
• Khó tiêu hóa: Trẻ quen bú mẹ với sữa có nhiệt độ gần bằng thân nhiệt (~37°C), nên nếu bú sữa công thức quá lạnh, bé có thể bị lạnh bụng, khó chịu, dễ nôn trớ hoặc quấy khóc.
• Ảnh hưởng hệ tiêu hóa non nớt: Nước lạnh khiến hoạt động enzym trong dạ dày chậm lại, khiến quá trình tiêu hóa kém hiệu quả.
• Tăng nguy cơ nhiễm khuẩn: Nếu nước nguội đã để ngoài không khí quá lâu (trên 2 giờ), vi khuẩn có thể phát triển, gây hại cho hệ tiêu hóa và miễn dịch của trẻ.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị: Nhiệt độ lý tưởng để pha sữa công thức cho trẻ là từ 40–50°C. Ở mức nhiệt này, sữa dễ tan hoàn toàn, giữ được tối đa dưỡng chất mà vẫn đảm bảo an toàn cho bé. Một số lưu ý các bậc phụ huynh nên chú ý là không nên pha sữa với nước quá nóng (trên 70°C), vì sẽ làm mất một số vitamin và kháng thể quan trọng trong sữa, đồng thời có thể gây bỏng miệng cho bé nếu ba mẹ không kiểm tra kỹ trước khi cho bú.

>>> Đọc thêm: Sữa công thức pha để được bao lâu?

Hướng dẫn cách pha sữa bằng nước ấm chuẩn khoa học

Pha sữa công thức đúng cách không chỉ giúp bé hấp thu tối đa dưỡng chất mà còn đảm bảo an toàn sức khỏe, đặc biệt với trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch còn yếu. Dưới đây là hướng dẫn cách pha sữa bằng nước ấm khoa học, đơn giản mà hiệu quả, giúp ba mẹ yên tâm hơn trong hành trình chăm sóc bé yêu.

Bước 1: Tiệt trùng toàn bộ dụng cụ pha sữa

Trước khi pha sữa, tất cả các dụng cụ như bình sữa, núm ti, muỗng đong… cần được rửa sạch và tiệt trùng kỹ lưỡng để loại bỏ vi khuẩn gây hại, tác nhân có thể gây tiêu chảy hoặc nhiễm trùng cho bé.

Cách tiệt trùng đơn giản:

• Dùng máy tiệt trùng bình sữa nếu có.
• Hoặc ngâm toàn bộ dụng cụ trong nước sôi khoảng 20–30 phút. Sau khi tiệt trùng, tráng lại bằng nước đun sôi để nguội và phơi khô ráo trước khi sử dụng.

Bước 2: Rửa tay sạch sẽ trước khi pha sữa

Đây là bước quan trọng nhưng nhiều ba mẹ thường bỏ qua. Hãy rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn và lau khô trước khi tiếp xúc với sữa và dụng cụ. Bàn tay không sạch có thể mang theo vi khuẩn vào sữa, gây ảnh hưởng đến sức khỏe của bé.

Bước 3: Đọc kỹ hướng dẫn pha sữa trên bao bì

Mỗi loại sữa công thức đều có tỷ lệ pha sữa riêng, được nghiên cứu phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng theo từng độ tuổi của trẻ. Vì vậy, ba mẹ cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng in trên hộp sữa để biết được lượng nước và lượng bột cần pha trong mỗi cữ và đặc biệt không tự ý thay đổi tỷ lệ pha nếu không có chỉ định từ bác sĩ.

Bước 4: Chuẩn bị nước ấm pha sữa ở nhiệt độ chuẩn (40–50°C)

Nước để pha sữa cần được đun sôi trước đó và để nguội dần, tuyệt đối không dùng nước lạnh hoặc nước đã để lâu ở nhiệt độ phòng. Nhiệt độ lý tưởng là từ 40–50°C để đảm bảo:

• Sữa tan hoàn toàn, không vón cục.
• Giữ được dưỡng chất thiết yếu trong sữa.
• Không gây rối loạn tiêu hóa cho bé.

Không pha sữa bằng nước lạnh (khiến sữa khó tan, gây khó tiêu), cũng không pha bằng nước sôi 100 độ C (gây mất chất dinh dưỡng). Nước quá nóng hoặc quá lạnh có thể gây bỏng miệng hoặc làm lạnh bụng bé.

Bước 5: Pha sữa đúng tỷ lệ và kiểm tra nhiệt độ trước khi cho bé uống

• Dùng muỗng đong sữa đi kèm hộp để lấy bột, gạt ngang miệng muỗng để đảm bảo chính xác.
• Cho lượng nước cần thiết vào bình trước, sau đó mới cho sữa vào để sữa không vón.
• Đóng nắp bình, lắc nhẹ nhàng cho đến khi sữa tan đều.

Trước khi cho bé uống, hãy nhỏ vài giọt sữa ra mu bàn tay để kiểm tra nhiệt độ (ấm nhẹ là phù hợp).

Nếu bé không uống hết sữa trong vòng 1–2 tiếng sau khi pha, ba mẹ nên bỏ phần dư đi, không nên hâm lại hay cho bé uống lại vì có thể gây nhiễm khuẩn, tiêu chảy.

>>> Mẹ có thể quan tâm: Hướng dẫn pha sữa công thức cho trẻ sơ sinh

Một số câu hỏi thường gặp

Pha sữa bằng nước đun sôi để nguội được không?

Không nên, đặc biệt nếu nước đã nguội hoàn toàn và để lâu ở nhiệt độ phòng. Dưới đây là một số lý do khoa học và thực tế mà các bậc phụ huynh nên biết để không nên pha sữa bằng nước đun sôi để nguội:

Sữa khó tan, tạo cặn

• Nhiệt độ nước quá thấp làm sữa bột khó hòa tan, tạo ra cặn hoặc vón cục.
• Điều này khiến bé bú không ngon, dễ đầy bụng, khó tiêu.

Không đảm bảo tiêu diệt vi khuẩn có hại trong sữa

• Dù sữa công thức đã được tiệt trùng, nhưng sau khi mở nắp hộp, sữa vẫn có thể bị nhiễm vi khuẩn từ không khí, muỗng đong hay tay người lớn.
• Nước quá nguội không đủ nhiệt để tiêu diệt vi khuẩn vốn có thể gây bệnh nguy hiểm ở trẻ sơ sinh.

Ảnh hưởng hệ tiêu hóa của bé

• Trẻ sơ sinh quen bú mẹ với nhiệt độ khoảng 37°C, nếu dùng sữa pha bằng nước lạnh sẽ khiến bé khó chịu, quấy khóc, bỏ bú.
• Đặc biệt với trẻ sơ sinh và dưới 6 tháng tuổi, hệ tiêu hóa còn non yếu, có thể dẫn tới tình trạng bé bị rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy ở trẻ sơ sinh nếu bú sữa nguội.

Có nên pha sữa bằng nước sôi không?

Không nên pha sữa bằng nước sôi 100°C. Nhiều cha mẹ có thói quen dùng nước vừa đun sôi (100°C) để pha sữa với hy vọng diệt khuẩn tốt hơn, tuy nhiên điều này hoàn toàn không đúng, thậm chí có thể gây hại:

• Làm mất chất dinh dưỡng trong sữa: Nhiệt độ quá cao sẽ làm biến chất hoặc phá hủy một số vitamin và khoáng chất quan trọng trong sữa như vitamin C, B1, B6, DHA, probiotics...Điều này khiến sữa mất đi giá trị dinh dưỡng, ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng và phát triển của bé.
• Làm sữa bị vón cục, khó tan: Khi pha sữa bột với nước sôi, các thành phần đạm và chất béo dễ bị biến tính, vón cục, khiến bé khó tiêu hoặc dễ bị đầy bụng.Hơn nữa, nếu sữa công thức có bổ sung lợi khuẩn, với nước quá nóng hoặc nước sôi sẽ làm chết lợi khuẩn, không phát huy được tác dụng của chúng
• Nguy cơ bỏng miệng nếu không kiểm tra kỹ: Nếu mẹ không kiểm tra lại nhiệt độ sữa sau khi pha, bé có thể bị bỏng lưỡi hoặc vòm miệng, đặc biệt nguy hiểm với trẻ sơ sinh..

Pha sữa bằng nước lọc được không?

Có thể pha sữa bằng nước lọc, nhưng cần chọn nước từ máy lọc và xử lý đúng cách để đảm bảo an toàn cho bé. Nếu không có sẵn nước đun sôi để nguội hoặc bạn đang cần chuẩn bị sữa nhanh cho bé khi đi ra ngoài, có thể sử dụng nước lọc đóng chai để pha sữa. Tuy nhiên, có một số điều quan trọng cần lưu ý như sau:

• Nước lọc đóng chai phải là loại nước tinh khiết. Không dùng nước máy chưa đun sôi hoặc nước lọc từ bình lọc tại nhà nếu không chắc về chất lượng vệ sinh.
• Nhiệt độ nước lọc phải phù hợp: Nếu dùng nước lọc nguội hoàn toàn (dưới 30°C), sữa sẽ khó tan, không hòa tan hết dinh dưỡng, đặc biệt là probiotics, đạm, chất béo trong sữa. Vì vậy, nên đun nước lọc và để nguội ở mức 40–50°C trước khi pha sữa.
• Không nên dùng nước khoáng để pha sữa: Nước khoáng chứa nhiều natri, canxi, magie, khi pha sữa sẽ làm mất cân bằng thành phần dinh dưỡng, thậm chí gây quá tải thận cho trẻ sơ sinh.

Tổng kết

Việc pha sữa công thức tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự chính xác cao, đặc biệt là ở nhiệt độ nước pha sữa, yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ dưỡng chất, hệ tiêu hóa và sức khỏe của bé. Nhiều phụ huynh vì tiện lợi hoặc không để ý đã pha sữa bằng nước nguội, vô tình khiến sữa không tan hoàn toàn, giảm giá trị dinh dưỡng, làm lạnh bụng bé, thậm chí tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột. Pha sữa đúng cách không chỉ là đảm bảo dinh dưỡng, mà còn là bước quan trọng trong hành trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe toàn diện cho bé yêu.