Tham vấn y khoa: Bác sĩ Đặng Thị Thu Thủy
Sau sinh, chế độ ăn uống của mẹ ảnh hưởng rất lớn đến lượng sữa. Trái cây là nguồn bổ sung vitamin và khoáng chất cần thiết, giúp mẹ nhanh phục hồi và có thêm năng lượng. Tuy vậy, không phải loại quả nào cũng tốt cho giai đoạn này. Một số loại trái cây gây mất sữa hoặc làm sữa bị nóng, khiến bé khó bú. Vì thế, việc tìm hiểu rõ những loại trái cây gây mất sữa và điều chỉnh hợp lý khẩu phần ăn là điều mẹ cần lưu ý để duy trì nguồn sữa dồi dào cho con. Hãy cùng tìm hiểu thêm trong bài viết dưới đây nhé!
Tại sao một số trái cây có thể ảnh hưởng tới sữa mẹ?
Về mặt khoa học, khi mẹ ăn trái cây hay thực phẩm, các dưỡng chất và hợp chất nhỏ sẽ đi vào máu và truyền qua sữa mẹ. Nếu trong đó có các protein hoặc thành phần gây dị ứng, trẻ sẽ có các triệu chứng tiêu chảy, phát ban hoặc quấy khóc. Một số loại trái cây có tính axit cao cũng dễ kích thích hệ tiêu hóa non nớt của bé. Ngoài ra, vì hệ tiêu hóa và hàng rào ruột của trẻ sơ sinh còn chưa hoàn thiện nên chúng nhạy cảm hơn với những thay đổi nhỏ trong thành phần sữa.
Một số loại trái cây và thực phẩm mẹ ăn trong giai đoạn cho con bú có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa và phản ứng của bé. Theo Chuyên gia dinh dưỡng Đặng Thị Thu Thủy, những loại quả nóng như nhãn, vải, đào, mãng cầu hoặc các loại có vị chua như me làm sữa mẹ tiết ít hơn, thậm chí gây mất sữa nếu ăn nhiều. Các bà mẹ cho con bú nên bổ sung dinh dưỡng thông qua nhiều loại thực phẩm khác nhau.
Những loại trái cây gây mất sữa mẹ nên tránh
Một số loại trái cây tuy giàu dinh dưỡng nhưng nếu ăn quá nhiều có thể gây đầy bụng, khó tiêu và dễ gây mất sữa. Dưới đây là những loại quả mẹ hạn chế ăn khi cho con bú:
Nhãn
Đây là nhóm trái cây ngọt, có tính “nóng” theo quan niệm dân gian. Nếu ăn nhiều, mẹ dễ gặp tình trạng nhiệt miệng, nổi mụn, thậm chí cảm thấy nóng trong người. Một số chia sẻ từ các mẹ bỉm cho rằng việc ăn quá nhiều nhãn còn khiến mẹ ít sữa, bé bú không no hoặc quấy khóc nhiều hơn bình thường. Mặc dù chưa có nghiên cứu khoa học nào khẳng định chắc chắn điều này, song các chuyên gia vẫn khuyên mẹ chỉ nên ăn với lượng vừa phải để tránh ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và giấc ngủ của cả mẹ lẫn bé.
Vải
Tương tự với nhãn, vải là loại quả có tính nóng và là trái cây gây mất sữa mà nhiều mẹ bỉm không ngờ tới. Khi mẹ ăn quá nhiều sẽ làm sữa trở nên đặc hơn hoặc gây tắc tia sữa. Điều này không chỉ gây khó chịu cho mẹ mà còn ảnh hưởng tới việc cho trẻ bú mẹ. Bé bú mẹ sẽ bị nóng trong, nổi rôm sảy hoặc chán bú mẹ. Khi trẻ bú không đủ, sữa không được hút ra hết, cơ thể mẹ sữa tự động giảm sản sinh sữa và có thể gây mất sữa.
Đào
Cũng giống như vải và nhãn, đào là một trong những loại trái cây mẹ sau sinh không nên ăn nhiều. Đào có tính nóng, có thể gây táo bón cho cả mẹ và bé. Tình trạnh này làm giảm khả năng hấp thụ dưỡng chất của mẹ, ảnh hưởng đến việc kích thích sữa và chất lượng sữa. Đối với trẻ bú mẹ, khiến bé táo bón dẫn tới quấy khóc và bú ít đi.
Trái cây họ cam quýt (cam, quýt, chanh, bưởi)
Nhóm trái cây này nổi tiếng giàu vitamin C, giúp tăng sức đề kháng cho mẹ sau sinh. Tuy nhiên, do chứa nhiều axit, nếu ăn quá nhiều có thể gây kích ứng dạ dày, làm mẹ cảm thấy khó chịu hoặc rối loạn tiêu hóa. Một số tài liệu còn đề cập rằng lượng axit cao có thể ảnh hưởng đến sự ổn định của hormone prolactin - loại hormone quan trọng trong việc sản xuất sữa mẹ. Vì vậy, mẹ vẫn có thể ăn cam, bưởi hay quýt để bổ sung vitamin, nhưng nên dùng ở mức vừa phải và theo dõi phản ứng của cơ thể cũng như của bé sau khi bú.
Mãng cầu
Mãng cầu là một trong những loại trái cây gây mất sữa mẹ sau sinh cần lưu ý. Đây là những loại quả có hương vị thơm ngọt, giàu năng lượng, song lại chứa hàm lượng đường khá cao. Khi mẹ ăn nhiều, cơ thể dễ rơi vào tình trạng đầy hơi, khó tiêu, đặc biệt là trong giai đoạn hệ tiêu hóa còn yếu sau sinh. Lượng đường và chất xơ khó tiêu này cũng có thể gián tiếp ảnh hưởng đến bé, khiến bé bú sữa mẹ bị khó chịu, quấy khóc hoặc ngủ không ngon giấc.
Mít
Mít cũng là một trong các loại trái cây gây mất sữa sau sinh do tính nóng và hàm lượng đường cao. Khi ăn nhiều mít, mẹ có thể bị đầy hơi, khó tiêu, làm giảm sự thèm ăn và ảnh hưởng đến chất lượng sữa mẹ. Trẻ bú sữa mẹ có thể bị chướng bụng, tiêu chảy, khiến bé bỏ bú mẹ. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng bé bú không đủ sữa mẹ cũng như nguy cơ giảm tiết sữa ở mẹ.
Me
Me thường có hương vị hấp dẫn, kích thích vị giác và giúp mẹ cảm thấy ngon miệng hơn. Tuy nhiên, chúng chứa nhiều axit hữu cơ, dễ làm tăng độ chua trong dạ dày, gây ợ nóng, khó tiêu hoặc đau dạ dày cho mẹ, nhất là khi bụng rỗng. Khi mẹ ăn quá nhiều, lượng axit này có thể ảnh hưởng đến sữa, khiến trẻ bị tiêu chảy, trẻ bị nôn trớ hoặc quấy khóc do đường ruột còn non nớt. Vì vậy, mẹ nên hạn chế ăn me, đồng thời ưu tiên trái cây ngọt dịu, lành tính hơn nhằm đảm bảo hệ tiêu hóa của cả mẹ và bé luôn được thoải mái.
Xoài chua
Xoài chua chưa nhiều axit, ăn quá nhiều loại quả này có thể gây tiêu chảy cho mẹ, làm giảm khả năng hấp thụ dưỡng chất. Điều này dẫn đến sữa mẹ bị loãng, thiếu dưỡng chất, khiến trẻ bú mẹ không đủ chất. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến nguy cơ giảm tiết sữa, ảnh hưởng tới quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.
Dưa hấu
Dưa hấu cũng là một loại hoa quả gây mất sữa tiềm ẩn mà mẹ cần lưu ý. Dưa hấu có tình hàn, khi ăn nhiều có thể làm mẹ bị lạnh bung, tiêu chảy, có thể khiến sữa mẹ trở nên loãng, không đủ chất cho bé. Khi trẻ bú không đủ no, không hiệu quả, cơ thể mẹ sẽ tự động giảm tiết sữa để phù hợp với nhu cầu, gây ra tình trạng mất sữa sau sinh.
Ổi
Ổi, đặc biệt là ổi xanh là loại quả được xếp vào danh sách các loại trái cây mất sữa nếu mẹ ăn quá nhiều. Ổi dễ gây táo bón cho cả mẹ và bé, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng sữa mẹ và quá trình bé bú mẹ. Khi trẻ bị táo bón, bé sẽ bú mẹ kém đi, khiến sữa mẹ không được tiết ra đều đặn.
Mẹ lỡ ăn nhiều loại hoa quả gây mất sữa thì cần làm gì?
Nếu mẹ lỡ ăn quá nhiều hoa quả gây mất sữa thì cũng không nên quá lo lắng, vì tác động thực tế thường không quá nghiêm trọng và còn tùy cơ địa từng người. Mẹ cần bình tĩnh theo dõi và xử lý theo những bước sau:
- Quan sát phản ứng của bé: Nếu bé bú bình thường, ngủ ngon, không có dấu hiệu tiêu chảy, nôn trớ hay nổi mẩn thì mẹ không cần quá lo. Trường hợp bé quấy khóc, khó tiêu thì nên tạm ngừng loại trái cây đó vài ngày để theo dõi.
- Uống nhiều nước ấm: Nước giúp thanh lọc cơ thể, hỗ trợ quá trình trao đổi chất và kích thích tuyến sữa hoạt động tốt hơn.
- Bổ sung thực phẩm lợi sữa: Mẹ có thể tăng cường ăn các loại thực phẩm được khuyên dùng như đu đủ, rau ngót, bí xanh, hạt ngũ cốc… để bù lại và hỗ trợ sữa về đều.
- Nghỉ ngơi hợp lý, cho bé bú thường xuyên: Việc cho bú đúng cữ sẽ kích thích hormone prolactin và oxytocin, giúp tuyến sữa hoạt động hiệu quả hơn.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ: Nếu tình trạng mất sữa hoặc ít sữa kéo dài, mẹ nên đi khám để được tư vấn dinh dưỡng và điều trị kịp thời.
Lời khuyên về chế độ ăn uống cho mẹ sau sinh
Để duy trì nguồn sữa dồi dào và đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ lẫn bé, chế độ dinh dưỡng sau sinh đóng vai trò rất quan trọng. Mẹ có thể tham khảo chế độ ăn uống như sau:
- Hạn chế thực phẩm gây mất sữa: Tránh ăn quá nhiều các loại quả chua, nóng hoặc khó tiêu (nhãn, vải, me, xoài chua, ổi xanh…) để không ảnh hưởng đến nguồn sữa và hệ tiêu hóa của bé.
- Giữ tâm lý tích cực: Nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng, bởi tinh thần thoải mái giúp hormone prolactin và oxytocin hoạt động tốt, kích thích sữa về đều.
- Bổ sung đầy đủ dưỡng chất: Ăn cân bằng giữa tinh bột, chất đạm, chất béo tốt, vitamin và khoáng chất để cơ thể mẹ nhanh hồi phục và duy trì sữa ổn định.
- Bổ sung thêm những thực phẩm hỗ trợ lợi sữa: Mẹ nên bổ sung các loại trái cây như đu đủ chín (giúp sữa về nhanh), cam, bưởi, quýt (cung cấp vitamin C, tăng sức đề kháng), chuối (giàu kali, hỗ trợ tiêu hóa), hay dâu tây (chứa nhiều chất chống oxy hóa, tốt cho cả mẹ và bé).
Câu hỏi thường gặp
Măng cụt có làm mất sữa không?
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào khẳng định măng cụt trực tiếp gây mất sữa. Tuy nhiên mẹ sau sinh cũng không nên ăn quá nhiều vì có thể gặp phải những tác dụng phụ như dị ứng hay rối loạn tiêu hóa. Ăn quá nhiều cũng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ và quá trình đông máu từ đó làm giảm chất lượng cũng như lượng sữa khiến bé khó bú hơn. Do đó mẹ chỉ nên ăn măng cụt ở mức vừa phải và kết hợp thêm nhiều loại trái cây lợi sữa khác để đảm bảo nguồn sữa ổn định.
Ăn chôm chôm có bị mất sữa không?
Chôm chôm không nằm trong nhóm trái cây gây mất sữa theo các khuyến cáo dinh dưỡng cho mẹ sau sinh. Loại quả này chứa nhiều vitamin C, chất xơ và khoáng chất có lợi cho sức khỏe, thậm chí còn hỗ trợ tăng sức đề kháng. Tuy nhiên, chôm chôm có hàm lượng đường khá cao nên nếu ăn nhiều có thể khiến mẹ dễ bị nóng trong, đầy bụng hoặc tăng cân.
Ăn vải có mất sữa không?
Vải thiều có thể gây mất sữa với phụ nữ sau sinh. Nếu mẹ ăn quá nhiều, cơ thể dễ bị nóng trong nổi mụn táo bón hay rôm sẩy. Khi đó sữa mẹ có thể trở nên nóng hơn và tiết ra ít khiến bé bú khó chịu. Vì vậy các chuyên gia khuyên mẹ nên hạn chế loại quả này đặc biệt trong 6 tháng đầu sau sinh. Nếu quá thèm mẹ chỉ nên ăn một lượng nhỏ khoảng 2–3 quả mỗi ngày và uống thêm nhiều nước để thanh nhiệt và cân bằng cơ thể.
Ăn lê có mất sữa không?
Lê không nằm trong nhóm hoa quả gây mất sữa mà ngược lại còn được xem là loại quả có lợi cho mẹ sau sinh. Lê chứa nhiều nước, chất xơ, vitamin C và các khoáng chất giúp bổ sung dinh dưỡng, hỗ trợ tiêu hóa và thanh nhiệt cơ thể. Nhờ đặc tính mát và giàu nước, ăn lê còn giúp mẹ cải thiện tình trạng táo bón và duy trì nguồn sữa dồi dào hơn.
>>> Mẹ có thể quan tâm:
- Mẹ ăn gì tốt cho hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh?
- Mẹ sau sinh ăn gì cho sữa đặc?
- Dấu hiệu sữa mẹ thiếu chất
Tạm kết
Tóm lại, chế độ dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong việc duy trì nguồn sữa cho mẹ sau sinh. Một số loại trái cây gây mất sữa hoặc ảnh hưởng đến chất lượng sữa như cam quýt, mít, mãng cầu, me chua hay vải thiều cần được hạn chế để tránh làm bé khó chịu khi bú. Thay vào đó, mẹ nên ưu tiên các loại trái cây mát, giàu dinh dưỡng và có lợi cho sữa như đu đủ, chuối, lê hay sung. Hiểu rõ những loại trái cây gây mất sữa và biết cách cân bằng thực đơn sẽ giúp mẹ vừa giữ gìn sức khỏe vừa đảm bảo nguồn sữa dồi dào, an toàn cho con.
Nguồn tham khảo:
1. Firstcry Parenting. Fruits to Eat and Avoid While Breastfeeding. Megha Mukhija [2023]
https://parenting.firstcry.com/articles/fruits-to-eat-and-avoid-during-breastfeeding/
2. National Library of Medicine. Maternal food restrictions during breastfeeding [2017]
